DİPNOTLAR

[1] Mustafa Nûri Paşa, Netâicü’l-Vukuât, Ankara 1987, I-II, 20.

[2] Âşıkpaşazâde Târihi, s. 35.

[3] Mehmed Doğan, Kur’ân ve Târih Önünde Türk’ün Muhâsebesi, Ankara 1992, s. 150.

[4] Muammer Yılmaz, Fâtih’in Şahsiyetinden Çizgiler, Kayseri 1993, s. 10. Bu hâdise, mâneviyâtın maddeye aksedişini gösteren muhteşem bir misâldir.

[5] Bkz. Kınalızâde Ali Efendi, Devlet ve Âile Ahlâkı, haz. Ahmed Kahraman, ts., 191-192; Mustafa Nûri Paşa, Netâicü’l-Vukuât, I-II, 45.

[6] Ali Hüsrevoğlu, “Vermesini Bilen Bir Toplum”, Altınoluk, Şubat 1994, sayı: 96, s. 7.

[7] Mehmed Doğan, Kur’ân ve Târih Önünde Türk’ün Muhâsebesi, Ankara 1992, s. 276.

[8] Ziya Nur Aksun, Osmanlı Târihi, III, 422-423.

[9] Bkz. İsmail Hâmi Danişmend, Osmanlı Târihi Kronolojisi, İstanbul 1972, IV, 263; İlber Ortaylı, Osmanlıyı Yeniden Keşfetmek, İstanbul 2006, s. 113.

[10] İbnü’l-Emin, Osmanlı Devrinde Son Sadrâzamlar, s. 597.

[11] Hâfız Mehmed Bey, Sultan Abdülaziz Han, s. 36-37.

[12] Ord. Prof. Ebu’l-Ulâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden Ahmed Cevdet Paşa, İstanbul, 1948.

[13] Bkz: Cevdet Paşa, Tezâkir, II, 62-63.

[14] Bkz. Târık Mümtaz Göztepe, Dağıstan Arslanı İmam Şâmil, İstanbul, 1994, sh. 425 vd.

[15] Yavuz Bahadıroğlu, Osmanlı Padişahları Ansiklopedisi, İstanbul 1986, III, 678.

[16] Kahır tecellîsi: Allâh’ın çile ve ıztıraplarla imtihan etmesi veya cezâlandırması.

[17] Lutuf tecellîsi: Allâh’ın lutuf ve ihsânıyla imtihan etmesi veya mükâfatlandırması.

[18] Joan Haslip, Bilinmeyen Taraflarıyla Abdülhamid, İstanbul 1964, s. 256.

[19] Hindistan Arşivi, H. Pol, Ekim 1913; Azmi Özcan, Pan-İslamizm, İstanbul 1992, s. 218.

[20] Târih ve Düşünce, Aralık-Ocak-Şubat 2005, sayı: 55, s. 40-41.

[21] Şâdiye Sultan, Hayâtımın Acı ve Tatlı Günleri, İstanbul ts. Bedir Yay. s. 23.

[22] Şâdiye Sultan, a.g.e., s. 29.

[23] Şâdiye Sultan, a.g.e., s. 30-31.

[24] Şâdiye Sultan, a.g.e., s. 31-32.

[25] Şâdiye Sultan, a.g.e., s. 38.

[26] Nihat Sâmi Banarlı, Târih ve Tasavvuf Sohbetleri, İstanbul 1984, s. 148.

[27] İlber Ortaylı, Osmanlıyı Yeniden Keşfetmek, İstanbul 2006, s. 83.

[28] A’sâr: Asırlar.

[29] Rub’: Dörtte bir.

[30] Akvâm: Kavimler.

[31] Şeydâ-yı irâdem: İrâdemin âşığı, irâdemle hareket eden.

[32] A’sâb: İnsan vücûdundaki sinirler.

[33] İclâl: Büyüklük, ululuk, yücelik.